Σύνταξη χηρείας: τι ελέγχετε πριν κάνετε την αίτηση

Η απώλεια ενός συζύγου φέρνει μαζί της και μια σειρά από πρακτικά ζητήματα που κανείς δεν θέλει να σκέφτεται εκείνες τις ημέρες. Ένα από τα πιο σημαντικά είναι η σύνταξη λόγω θανάτου, αυτό που στην καθημερινή γλώσσα λέμε σύνταξη χηρείας. Οι κανόνες έχουν αλλάξει αρκετές φορές τα τελευταία χρόνια, οπότε αξίζει να ξέρετε τι ισχύει πριν καθίσετε να κάνετε την αίτηση.

Παρακάτω συγκεντρώνουμε όσα αναφέρει ο e-ΕΦΚΑ στις επίσημες σελίδες του για θανάτους μετά τις 13 Μαΐου 2016, όταν άρχισε να εφαρμόζεται το άρθρο 12 του ν. 4387/2016. Κάθε περίπτωση είναι διαφορετική, γι’ αυτό ο οδηγός αυτός δίνει γενική πληροφόρηση και όχι νομική συμβουλή.

Ποιοι μπορεί να δικαιούνται σύνταξη

Σύμφωνα με τον e-ΕΦΚΑ, δικαιούχοι της σύνταξης λόγω θανάτου μπορεί να είναι:

• ο επιζών σύζυγος,
• το άλλο μέρος συμφώνου συμβίωσης,
• ο διαζευγμένος σύζυγος, με πρόσθετες προϋποθέσεις,
• τα τέκνα (γνήσια, νομιμοποιημένα, αναγνωρισμένα, θετά ή εξομοιούμενα).

Βασική προϋπόθεση είναι ο θανών ασφαλισμένος ή συνταξιούχος να είχε πραγματοποιήσει τον χρόνο ασφάλισης που απαιτείται για τη δική του συνταξιοδότηση ή για σύνταξη αναπηρίας. Αν ο εκλιπών ήταν ήδη συνταξιούχος, αυτό συνήθως είναι δεδομένο. Αν όμως εργαζόταν ακόμα, το πρώτο που χρειάζεται να ελέγξετε είναι το ασφαλιστικό του ιστορικό.

Η προϋπόθεση των τριών ετών γάμου

Για τον επιζώντα σύζυγο ή το μέρος συμφώνου συμβίωσης απαιτείται ελάχιστη διάρκεια γάμου ή συμφώνου τριών ετών, από τη σύναψη μέχρι τον θάνατο. Ο e-ΕΦΚΑ αναφέρει τις εξής εξαιρέσεις, όπου η τριετία δεν απαιτείται:

• όταν ο θάνατος οφείλεται σε ατύχημα που προκλήθηκε σαφώς και αναμφισβήτητα από την υπηρεσία ή σε ανθρωποκτονία,
• όταν γεννήθηκε ή νομιμοποιήθηκε, αναγνωρίστηκε ή υιοθετήθηκε τέκνο κατά τη διάρκεια του γάμου,
• όταν η σύζυγος κυοφορούσε κατά τον θάνατο και γέννησε ζωντανό παιδί,
• όταν ο γάμος ανανεώθηκε, με συνολική διάρκεια αρχικού και νέου γάμου τουλάχιστον πέντε έτη και τον νέο γάμο να διαρκεί τουλάχιστον έξι μήνες.

Τι ποσοστό της σύνταξης αντιστοιχεί

Ο επιζών σύζυγος λαμβάνει το 70% του ποσού της σύνταξης του θανόντος, ενώ κάθε τέκνο λαμβάνει 25%, εφόσον είναι άγαμο και δεν έχει συμπληρώσει το 24ο έτος της ηλικίας του. Η σύνταξη του τέκνου συνεχίζεται και μετά τα 24, αν η αναπηρία του επήλθε πριν από αυτή την ηλικία. Το συνολικό ποσό για σύζυγο και τέκνα δεν μπορεί να υπερβαίνει τη σύνταξη του θανόντος, με περιορισμένες εξαιρέσεις για τις κατώτατες συντάξεις.

Για τα κατώτατα όρια, ο e-ΕΦΚΑ αναφέρει ότι από 1/1/2026 η σύνταξη λόγω θανάτου κυμαίνεται από 418,95 ευρώ (έως 15 πλήρη έτη ασφάλισης του θανόντος) έως 446,87 ευρώ (20 πλήρη έτη και άνω). Όταν ο θάνατος οφείλεται σε εργατικό ατύχημα ή επαγγελματική ασθένεια, το ποσό δεν μπορεί να είναι κάτω από 893,75 ευρώ. Αν ο γάμος έγινε μετά τη συνταξιοδότηση του θανόντος και η διαφορά ηλικίας ξεπερνά τα δέκα έτη, προβλέπονται μειώσεις.

Επειδή ο ακριβής λογαριασμός εξαρτάται από τη σύνταξη του θανόντος, τον αριθμό των δικαιούχων και την ασφαλιστική διαδρομή, πολλοί προτιμούν να ζητήσουν τη γνώμη δικηγόρου με εξειδίκευση στο ασφαλιστικό δίκαιο. Ένα γραφείο που ασχολείται ειδικά με τη σύνταξη χηρείας αναφέρει ότι βοηθά στην εκτίμηση του δικαιώματος, στον υπολογισμό του ποσού, στην προετοιμασία του φακέλου και στην προσφυγή όταν μια αίτηση απορριφθεί.

Τι αλλάζει μετά την πρώτη τριετία

Εδώ βρίσκεται ένα σημείο που συχνά ξαφνιάζει. Σύμφωνα με τον e-ΕΦΚΑ, μετά από τρία έτη, αν ο επιζών σύζυγος, το μέρος συμφώνου συμβίωσης ή ο διαζευγμένος σύζυγος εργάζεται, αυτοαπασχολείται ή λαμβάνει άλλη σύνταξη, καταβάλλεται το 50% της σύνταξης λόγω θανάτου.

Επιπλέον, η εγκύκλιος 6/2018 του ΕΦΚΑ για την εφαρμογή του άρθρου 12 εξηγεί ότι η συνέχιση της καταβολής μετά την τριετία εξαρτάται από το αν ο επιζών είχε συμπληρώσει το 55ο έτος της ηλικίας του κατά τον θάνατο, καθώς και από παράγοντες όπως η αναπηρία 67% και άνω ή η ύπαρξη τέκνων που δικαιούνται σύνταξη. Αξίζει να ελέγξετε νωρίς σε ποια κατηγορία ανήκετε, ώστε να ξέρετε τι να περιμένετε και να προγραμματίσετε τα οικονομικά του σπιτιού.

Ο διαζευγμένος σύζυγος

Και ο διαζευγμένος σύζυγος μπορεί να είναι δικαιούχος, αλλά με εισοδηματικό κριτήριο. Ο e-ΕΦΚΑ αναφέρει ότι το μέσο μηνιαίο φορολογητέο εισόδημά του δεν πρέπει να υπερβαίνει το διπλάσιο του Επιδόματος Κοινωνικής Αλληλεγγύης Ανασφάλιστων Υπερηλίκων. Αν σας αφορά, κρατήστε έτοιμα τα εκκαθαριστικά των τελευταίων ετών.

Πώς γίνεται η αίτηση

Η αίτηση για απονομή κύριας σύνταξης λόγω θανάτου ασφαλισμένου υποβάλλεται ηλεκτρονικά, μέσω της σχετικής υπηρεσίας του e-ΕΦΚΑ που είναι διαθέσιμη και από το gov.gr. Με την υποβολή λαμβάνετε αριθμό αίτησης και αριθμό πρωτοκόλλου, που χρειάζονται για να παρακολουθείτε την πορεία του φακέλου. Πριν ξεκινήσετε, είναι χρήσιμο να έχετε συγκεντρώσει:

• τα στοιχεία του θανόντος και τον ΑΜΚΑ του,
• τα στοιχεία του γάμου ή του συμφώνου συμβίωσης και την ημερομηνία σύναψης,
• τα στοιχεία των τέκνων που μπορεί να είναι δικαιούχοι,
• πληροφορίες για τη δική σας εργασία ή σύνταξη, που θα επηρεάσουν το ποσό μετά την τριετία.

Συμπέρασμα

Η σύνταξη λόγω θανάτου δεν είναι αυτόματη. Προϋποθέτει χρόνο ασφάλισης του θανόντος, συγκεκριμένη διάρκεια γάμου ή τις εξαιρέσεις της, και επηρεάζεται από την ηλικία, την εργασία και την οικογενειακή σας κατάσταση. Διαβάστε τις επίσημες οδηγίες του e-ΕΦΚΑ, ελέγξτε τα στοιχεία σας και, όπου υπάρχει αμφιβολία, ζητήστε εξατομικευμένη καθοδήγηση πριν από την υποβολή.

Πηγές

• e-ΕΦΚΑ, Σύνταξη λόγω θανάτου / Προϋποθέσεις απονομής. https://www.e-efka.gov.gr/el/syntaxe-logo-thanatoy-proypotheseis-aponomes-0
• e-ΕΦΚΑ, Σύνταξη λόγω θανάτου / Ποσό. https://www.e-efka.gov.gr/el/sychnes-eroteseis/syntaxeis/aponomes-kyrion-syntaxeon/misthotoi/syntaxe-logo-thanatoy-proypotheseis-aponomes-0/syntaxe-logo-thanatoy-poso
• e-ΕΦΚΑ, Σύνταξη λόγω θανάτου /Προϋποθέσεις απονομής (μισθωτοί). https://www.e-efka.gov.gr/el/sychnes-eroteseis/syntaxeis/aponomes-kyrion-syntaxeon/me-misthotoi/iaponome-kyrias-syntaxes-4/syntaxe-logo-thanatoy-proypotheseis-aponomes
• Gov.gr, Απονομή κύριας σύνταξης λόγω θανάτου ασφαλισμένου. https://www.gov.gr/ipiresies/oikogeneia/apoleia/aponome-kurias-suntaxes-logo-thanatou-asphalismenou
• ΕΦΚΑ, Εγκύκλιος 6/2018: Εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 12 του Ν. 4387/2016. https://www.forin.gr/articles/article/23468/efka-egk-6-2018

Σχετικοί οδηγοί

Προψημένο ψωμί στην καφεστίαση: φρεσκάδα όλη τη μέραΣε μια καφετέρια, ένα κυλικείο ή ένα μικρό σημείο καφεστίασης, το ψωμί είναι από τα πιο...Οργάνωση αποθήκης: πώς κρατάς σωστά αποθέματαΣε κάθε αποθήκη που μεγαλώνει, έρχεται μια στιγμή που το χαρτί και η μνήμη των εργαζομένων...Συντήρηση φρένων: τι ελέγχεις πριν φτάσει η βλάβηΤα φρένα είναι το σύστημα που χρησιμοποιείς σε κάθε διαδρομή και ταυτόχρονα εκείνο που θυμάσαι μόνο...