Αλγοδυστροφία μετά από κάταγμα και γιατί μετράει ο χρόνος

Ένα κάταγμα στον καρπό ή στον αστράγαλο συνήθως πονά λιγότερο όσο περνούν οι εβδομάδες. Σε κάποιους ανθρώπους όμως ο πόνος κάνει το αντίθετο: γίνεται πιο έντονος, απλώνεται σε μεγάλο μέρος του χεριού ή του ποδιού, το δέρμα αλλάζει χρώμα και ακόμη και το απαλό άγγιγμα γίνεται δυσάρεστο. Αυτή η εικόνα μπορεί να αντιστοιχεί στο σύνδρομο σύνθετου περιοχικού πόνου (CRPS), που είναι γνωστό και ως αλγοδυστροφία ή νόσος Sudeck.

Το κείμενο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την εξέταση από γιατρό.

Τι είναι η αλγοδυστροφία

Σύμφωνα με το NHS, το CRPS είναι μια κατάσταση που δεν έχει κατανοηθεί πλήρως, με επίμονο και έντονο πόνο, πολύ πιο ισχυρό και μακροχρόνιο από ό,τι θα περίμενε κανείς μετά από τον τραυματισμό. Συνήθως αφορά ένα άκρο, αλλά μερικές φορές μπορεί να επεκταθεί. Η ακριβής αιτία δεν είναι γνωστή. Για πολλούς ανθρώπους θεωρείται ότι πρόκειται για μια μη φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού σε έναν τραυματισμό.

Το αμερικανικό NINDS περιγράφει δύο τύπους. Ο τύπος 1 εμφανίζεται μετά από τραυματισμό ή ασθένεια χωρίς αναγνωρίσιμη βλάβη νεύρου, και σε αυτόν ανήκουν οι περισσότεροι ασθενείς. Ο τύπος 2 εμφανίζεται μετά από βλάβη συγκεκριμένου νεύρου. Η Mayo Clinic αναφέρει ότι ο τύπος 1 αντιστοιχεί περίπου στο 90% των περιπτώσεων.

Γιατί εμφανίζεται συχνά μετά από κάταγμα

Κατά το NINDS, τα κατάγματα είναι η συχνότερη αιτία του συνδρόμου, με το κάταγμα του καρπού να ξεχωρίζει. Στη βιβλιογραφία που συγκεντρώνει το StatPearls, το κάταγμα καταγράφεται ως το συχνότερο εκλυτικό γεγονός, σε περίπου 44-46% των περιπτώσεων στις επιδημιολογικές μελέτες. Μικρότεροι τραυματισμοί, όπως ένα διάστρεμμα στον καρπό ή στον αστράγαλο, μπορούν επίσης να οδηγήσουν σε CRPS.

Το NINDS σημειώνει ακόμη ότι η παρατεταμένη ακινητοποίηση σε γύψο μπορεί να συμβάλει, επειδή κρατά το άκρο εκτός χρήσης για μεγάλο διάστημα. Το σύνδρομο είναι συχνότερο στις γυναίκες και διαγιγνώσκεται συνήθως στη μέση ή σε μεγαλύτερη ηλικία, ενώ στα παιδιά είναι σπάνιο.

Τα σημάδια που αξίζει να προσέξετε

Τα συμπτώματα διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο. Η Mayo Clinic και το NINDS αναφέρουν συχνότερα:

• συνεχή πόνο με αίσθημα καψίματος ή σφυγμού, δυσανάλογο με τον τραυματισμό,
• έντονη ευαισθησία στο άγγιγμα ή στο κρύο,
• πρήξιμο του άκρου,
• αλλαγές στη θερμοκρασία και στο χρώμα του δέρματος, που μπορεί να γίνει κόκκινο, χλωμό, μελανό ή με κηλίδες,
• αλλαγές στην ανάπτυξη τριχών και νυχιών και στην εφίδρωση,
• δυσκαμψία στις αρθρώσεις, αδυναμία ή σπασμούς στους μύες και μειωμένη κίνηση του άκρου.

Σύμφωνα με το NINDS, ο πόνος μπορεί να απλωθεί σε μεγάλο μέρος του άκρου και συνήθως χειροτερεύει με το άγγιγμα ή τη χρήση.

Γιατί έχει σημασία η έγκαιρη διάγνωση

Οι μεγάλοι οργανισμοί υγείας συμφωνούν σε αυτό το σημείο. Η Mayo Clinic γράφει ότι η θεραπεία είναι πιο αποτελεσματική όταν ξεκινά νωρίς και το NINDS ότι η αντιμετώπιση συνήθως αποδίδει καλύτερα όταν αρχίζει νωρίς. Το NHS συστήνει να ζητήσετε βοήθεια νωρίς, γιατί η έγκαιρη θεραπεία μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση των συμπτωμάτων.

Ο λόγος είναι και πρακτικός. Όταν το άκρο πονά, ο άνθρωπος το προστατεύει και το κινεί λιγότερο. Η Mayo Clinic αναφέρει ότι, αν η διάγνωση και η θεραπεία καθυστερήσουν, μπορεί να εμφανιστεί ατροφία των ιστών λόγω της αποφυγής κίνησης, αλλά και σύσπαση των μυών, που μπορεί να «κλειδώσει» το χέρι, τα δάχτυλα ή το πόδι σε μία θέση. Το StatPearls σημειώνει ότι η πορεία ποικίλλει πολύ, από αυτόματη ύφεση έως χρόνιες μορφές που δύσκολα ανταποκρίνονται, και ότι η καθυστερημένη αντιμετώπιση συνδέεται με χειρότερη έκβαση.

Αν λοιπόν μετά από ένα κάταγμα ο πόνος είναι σταθερός και τόσο έντονος ώστε το άγγιγμα ή η κίνηση του άκρου να γίνονται δύσκολα ανεκτά, η Mayo Clinic συστήνει να απευθυνθείτε σε γιατρό.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Δεν υπάρχει μία εξέταση που να δίνει μόνη της τη διάγνωση. Το NINDS τονίζει ότι δεν υπάρχει εργαστηριακή ή αιματολογική εξέταση για το CRPS και ότι η διάγνωση στηρίζεται στα συμπτώματα και στην κλινική εξέταση. Οι απεικονιστικές εξετάσεις, όπως υπερηχογράφημα, μαγνητική τομογραφία ή σπινθηρογράφημα οστών, και οι εξετάσεις αίματος βοηθούν κυρίως να αποκλειστούν άλλες αιτίες. Οι μελέτες νευρικής αγωγιμότητας μπορούν να στηρίξουν τη διάγνωση του τύπου 2.

Το StatPearls περιγράφει τα κριτήρια της Βουδαπέστης, που χρησιμοποιούνται διεθνώς. Απαιτούν συνεχή πόνο δυσανάλογο με το αρχικό συμβάν, συμπτώματα σε τουλάχιστον τρεις από τέσσερις κατηγορίες (αισθητικές, αγγειοκινητικές, εφίδρωση ή οίδημα, κινητικές ή τροφικές αλλαγές), ευρήματα στην εξέταση σε τουλάχιστον δύο κατηγορίες και καμία άλλη διάγνωση που να εξηγεί καλύτερα την εικόνα.

Η διάκριση ανάμεσα στους δύο τύπους έχει πρακτική σημασία, γιατί στον τύπο 2 υπάρχει βλάβη νεύρου. Στη σελίδα για την αλγοδυστροφία μετά από κάταγμα του νευροχειρουργού Δρ. Νικολάου Καραγεώργου αναφέρεται ότι το ηλεκτρομυογράφημα μπορεί να αναδείξει παγίδευση περιφερικού νεύρου και ότι, όταν η βλάβη νεύρου επιβεβαιώνεται, η έγκαιρη αποκατάστασή της στοχεύει στη μείωση του κινδύνου για χρόνιο πόνο.

Ποιες ειδικότητες εμπλέκονται

Επειδή το σύνδρομο είναι σύνθετο, η φροντίδα σπάνια γίνεται από έναν μόνο γιατρό. Το NHS αναφέρει ότι συνήθως συμμετέχουν διάφοροι επαγγελματίες υγείας και ότι η θεραπεία έχει τέσσερις βασικούς άξονες: ενημέρωση και αυτοδιαχείριση, φυσική αποκατάσταση με φυσικοθεραπεία, φαρμακευτική αντιμετώπιση του πόνου και ψυχολογική υποστήριξη, όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία. Το StatPearls χαρακτηρίζει απαραίτητη τη συνεργασία διαφορετικών ειδικοτήτων.

Με βάση όσα περιγράφουν αυτές οι πηγές, γύρω από έναν ασθενή με αλγοδυστροφία μετά από κάταγμα μπορεί να βρεθούν:

• ο ορθοπαιδικός που αντιμετώπισε το κάταγμα και παρακολουθεί την πορεία του,
• ο γιατρός με εμπειρία στις παθήσεις των νεύρων, όπως νευρολόγος ή νευροχειρουργός, όταν υπάρχει υποψία βλάβης νεύρου,
• ο ειδικός στην αντιμετώπιση του πόνου,
• ο φυσικοθεραπευτής και ο εργοθεραπευτής, για να διατηρηθούν η κίνηση και η λειτουργία του άκρου,
• ο ψυχολόγος, για τη διαχείριση της επίδρασης του χρόνιου πόνου στην καθημερινότητα.

Τι να κρατήσετε

Το NHS σημειώνει ότι το CRPS συχνά βελτιώνεται σταδιακά με τον χρόνο, αν και κάποιοι άνθρωποι έχουν πόνο για πολλά χρόνια. Το NINDS αναφέρει ότι οι περισσότεροι ενήλικες έχουν ακόμη κάποιο πόνο μετά από έναν χρόνο, ενώ ο πόνος και η λειτουργικότητα συχνά βελτιώνονται. Γι’ αυτό, αν μετά από ένα κάταγμα ο πόνος δεν ακολουθεί την αναμενόμενη πορεία, αξίζει να το συζητήσετε νωρίς με τον γιατρό που σας παρακολουθεί, αντί να περιμένετε να περάσει μόνος του.

Πηγές

• NHS, Complex regional pain syndrome. https://www.nhs.uk/conditions/complex-regional-pain-syndrome/
• National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS), Complex Regional Pain Syndrome. https://www.ninds.nih.gov/health-information/disorders/complex-regional-pain-syndrome
• Mayo Clinic, Complex regional pain syndrome – Symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/crps-complex-regional-pain-syndrome/symptoms-causes/syc-20371151
• StatPearls (NCBI Bookshelf), Complex Regional Pain Syndrome. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430719/

Σχετικοί οδηγοί

Ο ύπνος του μωρού τον χειμώνα: υπνόσακος αντί για κουβέρταΌταν πέφτει η θερμοκρασία, το πρώτο ένστικτο πολλών γονιών είναι να σκεπάσουν καλά το μωρό. Οι...Βιταμίνη D στα παιδιά: ήλιος, διατροφή και ρόλος του παιδιάτρουΗ βιταμίνη D συχνά αποκαλείται «βιταμίνη του ήλιου» και απασχολεί πολλούς γονείς, ειδικά τους μήνες με...Νέα μασέλα: οι πρώτοι μήνες, η φροντίδα και ο επανέλεγχοςΗ πρώτη μέρα με νέα μασέλα συνήθως φέρνει ανακούφιση, αλλά και αρκετές απορίες. Το στόμα χρειάζεται...