Αρθροπλαστική γόνατος: προετοιμασία και πρώτες εβδομάδες

Η απόφαση για αντικατάσταση της άρθρωσης του γόνατος δεν παίρνεται από τη μια μέρα στην άλλη. Συνήθως έχουν προηγηθεί μήνες ή χρόνια με πόνο, δυσκαμψία και θεραπείες που κάποια στιγμή έπαψαν να αρκούν. Όταν όμως η ημερομηνία του χειρουργείου κλείσει, το ενδιαφέρον μετατοπίζεται σε πιο πρακτικά ερωτήματα: τι πρέπει να έχει γίνει πριν, πώς στήνεται το σπίτι και τι να περιμένει κανείς τις πρώτες εβδομάδες.

Πότε μπαίνει στο τραπέζι η επέμβαση

Σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Ορθοπαιδικών Χειρουργών (AAOS), η σύσταση για χειρουργείο βασίζεται στον πόνο και στον περιορισμό της καθημερινότητας, όχι στην ηλικία. Δεν υπάρχουν απόλυτα όρια ηλικίας ή βάρους, αν και οι περισσότεροι ασθενείς είναι μεταξύ 50 και 80 ετών. Τυπικές ενδείξεις είναι ο έντονος πόνος ή η δυσκαμψία που περιορίζουν απλές δραστηριότητες, ο πόνος στην ηρεμία, η επίμονη φλεγμονή, η παραμόρφωση του άξονα του γόνατος και η ανεπαρκής ανταπόκριση σε αντιφλεγμονώδη, ενέσεις ή φυσικοθεραπεία.

Οι τρεις συχνότερες αιτίες πίσω από αυτή την εικόνα είναι η οστεοαρθρίτιδα, η ρευματοειδής αρθρίτιδα και η μετατραυματική αρθρίτιδα.

Οι εβδομάδες πριν από το χειρουργείο

Η προετοιμασία ξεκινά αρκετά νωρίτερα από την εισαγωγή. Το βρετανικό NHS περιγράφει ένα προεγχειρητικό ραντεβού μερικές εβδομάδες πριν, με αιματολογικές εξετάσεις και μέτρηση πίεσης, όπου ο ασθενής γνωρίζει την ομάδα και λύνει απορίες. Η AAOS προσθέτει πλήρη κλινική εκτίμηση, εξετάσεις αίματος και ούρων και ηλεκτροκαρδιογράφημα, ενώ για χρόνια νοσήματα μπορεί να ζητηθεί γνώμη ειδικού.

• Ενημερώνετε τον χειρουργό για όλα τα φάρμακα που παίρνετε. Κάποια ίσως χρειαστεί να διακοπούν προσωρινά, πάντα με δική του οδηγία.
• Οι μεγάλες οδοντιατρικές εργασίες καλό είναι να έχουν ολοκληρωθεί πριν, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος λοίμωξης.
• Οι ασκήσεις που θα σας δείξουν πριν από την επέμβαση βοηθούν την αποκατάσταση μετά.
• Η διακοπή του καπνίσματος, η καλύτερη διατροφή και ο έλεγχος του βάρους είναι από τις συστάσεις που δίνει το NHS για την περίοδο αναμονής.

Το σπίτι πριν φύγετε για το νοσοκομείο

Μεγάλο μέρος της ανάρρωσης γίνεται στο σπίτι, οπότε αξίζει να είναι έτοιμο πριν από την εισαγωγή. Η AAOS προτείνει χειρολαβές στο μπάνιο και κουπαστή στις σκάλες, σταθερή καρέκλα με μπράτσα, ανυψωτικό λεκάνης, κάθισμα ντους, απομάκρυνση χαλιών και καλωδίων που μπορούν να προκαλέσουν πτώση και, όπου γίνεται, διαμονή στο ισόγειο.

Το NHS συμπληρώνει μερικές απλές κινήσεις: να βρίσκονται σε εύκολο ύψος όσα χρησιμοποιείτε συχνά, να υπάρχουν έτοιμα γεύματα στην κατάψυξη, να έχει κανονιστεί η μετακίνησή σας για το διάστημα που δεν θα οδηγείτε και να έχει γίνει συνεννόηση με τον εργοδότη. Αν μένετε μόνοι, χρειάζεται κάποιος να βοηθά για μερικές εβδομάδες στο μαγείρεμα, τα ψώνια και το μπάνιο.

Τι γίνεται στο χειρουργείο

Η AAOS περιγράφει τέσσερα βασικά βήματα: αφαιρείται ο φθαρμένος χόνδρος μαζί με λεπτό στρώμα οστού από το μηριαίο και την κνήμη, τοποθετούνται μεταλλικά εμφυτεύματα που αναπλάθουν την επιφάνεια της άρθρωσης, η επιγονατίδα μπορεί να καλυφθεί με πλαστικό στοιχείο και ανάμεσα στα μεταλλικά μέρη μπαίνει ένθετο από ιατρικό πλαστικό. Η διάρκεια είναι συνήθως μία με δύο ώρες.

Ο τρόπος που γίνεται η επέμβαση διαφέρει από κέντρο σε κέντρο. Στην Αθήνα, ο ορθοπαιδικός χειρουργός Ανδρέας Λεωνίδου, με ιατρείο στο Μαρούσι, περιγράφει στη σελίδα του για την αρθροπλαστική γόνατος ελάχιστα επεμβατική τεχνική, ψηφιακό προεγχειρητικό σχεδιασμό, ρομποτική υποβοήθηση και πρωτόκολλο ταχείας ανάρρωσης με άμεση κινητοποίηση. Ποια προσέγγιση ταιριάζει στον καθένα κρίνεται μετά από κλινική εξέταση και απεικονιστικό έλεγχο.

Οι πρώτες εβδομάδες μετά

Η κινητοποίηση αρχίζει νωρίς: η φυσικοθεραπεία ξεκινά ώρες μετά την επέμβαση. Κατά το NHS, η παραμονή στο νοσοκομείο είναι συνήθως από μία έως τέσσερις ημέρες, ανάλογα με την πορεία και το πρωτόκολλο που ακολουθείται. Στην αρχή χρειάζονται βακτηρίες ή περιπατητήρας, μετά μία βακτηρία και ύστερα μπαστούνι, ενώ πολλοί περπατούν χωρίς βοήθημα γύρω στις έξι εβδομάδες.

• Τα ράμματα ή τα κλιπ αφαιρούνται περίπου στις δέκα ημέρες, σύμφωνα με το NHS.
• Οι περισσότερες καθημερινές δραστηριότητες επανέρχονται μέσα σε τρεις έως έξι εβδομάδες, κατά την AAOS.
• Η οδήγηση επιτρέπεται συνήθως μετά από περίπου έξι εβδομάδες στην ολική αρθροπλαστική, αφού το επιβεβαιώσει ο γιατρός.
• Η επιστροφή στη δουλειά γίνεται συνήθως σε έξι με δώδεκα εβδομάδες, ανάλογα με το είδος της.
• Η πλήρης ανάρρωση μπορεί να πάρει αρκετούς μήνες ή και περισσότερο.

Στο πρώτο διάστημα το NHS συστήνει να αποφεύγονται το σταύρωμα των ποδιών, το γονάτισμα, η πολύωρη ορθοστασία, τα βάρη και οι στροφικές κινήσεις.

Σημάδια που δεν περιμένουν το επόμενο ραντεβού

Οι επιπλοκές δεν είναι συχνές, υπάρχουν όμως. Η AAOS αναφέρει ότι λοίμωξη εμφανίζεται σε λιγότερο από 2% των ασθενών και ότι οι θρομβώσεις είναι από τις πιο συνηθισμένες επιπλοκές. Επικοινωνείτε άμεσα με τον γιατρό σας αν παρατηρήσετε:

• πόνο στη γάμπα που δυναμώνει, ευαισθησία ή κοκκινίλα πάνω ή κάτω από το γόνατο, νέο πρήξιμο σε γάμπα, αστράγαλο ή πέλμα,
• ξαφνική δύσπνοια ή πόνο στο στήθος,
• επίμονο πυρετό, ρίγος, εκροή υγρού από το τραύμα ή κοκκινίλα και πόνο που αυξάνονται.

Ρεαλιστικές προσδοκίες

Η επέμβαση στοχεύει σε λιγότερο πόνο και σε ευκολότερη καθημερινότητα, όχι σε επιδόσεις που δεν υπήρχαν πριν από την αρθρίτιδα. Η AAOS θεωρεί κατάλληλες δραστηριότητες το περπάτημα, την κολύμβηση, το γκολφ, την ελαφριά πεζοπορία, το ποδήλατο και τον χορό, ενώ αποθαρρύνει το τρέξιμο, τα άλματα και τα αθλήματα με έντονη καταπόνηση. Ένα μούδιασμα γύρω από την τομή, κάποια δυσκαμψία στη βαθιά κάμψη ή ένα ελαφρύ «κλικ» από τα υλικά περιγράφονται ως αναμενόμενα.

Κατά τον ίδιο φορέα, πάνω από το 90% των σύγχρονων ολικών αρθροπλαστικών εξακολουθεί να λειτουργεί καλά 15 χρόνια μετά. Η πορεία του καθενός εξαρτάται από τη γενική του υγεία και από το πόσο πιστά ακολουθεί τις οδηγίες της ομάδας του, γι’ αυτό οι αποφάσεις παίρνονται πάντα μαζί με τον θεράποντα ορθοπαιδικό.

Πηγές

• American Academy of Orthopaedic Surgeons (OrthoInfo), Total Knee Replacement. https://www.orthoinfo.org/treatment/total-knee-replacement
• NHS, Knee replacement: Preparation. https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/knee-replacement/preparation/
• NHS, Knee replacement: Recovery. https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/knee-replacement/recovery/

Σχετικοί οδηγοί

Λεμφοίδημα μετά από καρκίνο μαστού: σημάδια και φροντίδαΜετά το τέλος της θεραπείας για τον καρκίνο του μαστού, πολλές γυναίκες προσέχουν κάθε μικρή αλλαγή...Στικτές αποτιτανώσεις στη μαστογραφία: τι σημαίνει το εύρημαΗ φράση «στικτές αποτιτανώσεις» σε μια έκθεση μαστογραφίας προκαλεί συχνά ανησυχία, κυρίως επειδή δεν συνοδεύεται από...Βλαστοκύτταρα στην ορθοπαιδική: τι λένε σήμερα τα δεδομέναΌταν κάποιος ακούει για ενέσεις βλαστοκυττάρων στο γόνατο ή στον ώμο, το πρώτο ερώτημα είναι συνήθως...