Συντήρηση φρένων: τι ελέγχεις πριν φτάσει η βλάβη

Τα φρένα είναι το σύστημα που χρησιμοποιείς σε κάθε διαδρομή και ταυτόχρονα εκείνο που θυμάσαι μόνο όταν αρχίσει να μην αποκρίνεται σωστά. Η καλή είδηση είναι ότι το υδραυλικό κύκλωμα σπάνια σταματά να δουλεύει από τη μια στιγμή στην άλλη. Συνήθως δίνει σημάδια αρκετό καιρό πριν, και τα περισσότερα από αυτά φαίνονται με απλούς ελέγχους που μπορεί να κάνει ο ίδιος ο οδηγός, χωρίς εργαλεία και χωρίς ειδικές γνώσεις.

Πώς φτάνει η δύναμη από το πεντάλ στους τροχούς

Το σύστημα πέδησης ενός επιβατικού αυτοκινήτου είναι υδραυλικό. Η δύναμη του ποδιού δεν φτάνει μηχανικά στους τροχούς, αλλά μετατρέπεται σε πίεση υγρού που ταξιδεύει μέσα από μεταλλικές σωληνώσεις και εύκαμπτα μαρκούτσια μέχρι τις δαγκάνες. Επειδή το υγρό πρακτικά δεν συμπιέζεται, η πίεση φτάνει σχεδόν αυτούσια στο σημείο που χρειάζεται. Το ίδιο αυτό χαρακτηριστικό εξηγεί και γιατί μια μικρή ποσότητα αέρα ή ατμού μέσα στο κύκλωμα αρκεί για να αλλάξει εντελώς η αίσθηση του πεντάλ.

Γιατί το υγρό φρένων δεν είναι για πάντα

Το υγρό φρένων είναι υγροσκοπικό, δηλαδή απορροφά σταδιακά υγρασία από το περιβάλλον. Όσο περισσότερο νερό συγκεντρώνει, τόσο πέφτει το σημείο βρασμού του, και σε έντονο ή παρατεταμένο φρενάρισμα ο ατμός που δημιουργείται μπορεί να κάνει το πεντάλ να βουλιάζει.

Το αμερικανικό πρότυπο FMVSS 116, όπως δημοσιεύεται στον Κώδικα Ομοσπονδιακών Κανονισμών, ορίζει ελάχιστες τιμές για κάθε τύπο. Για DOT 3 το σημείο βρασμού του καθαρού υγρού δεν πρέπει να είναι μικρότερο από 205 βαθμούς Κελσίου και του υγρού με απορροφημένη υγρασία μικρότερο από 140 βαθμούς. Για DOT 4 και DOT 5.1 τα αντίστοιχα όρια είναι 230 και 155 βαθμοί. Το ίδιο πρότυπο απαιτεί στη συσκευασία προειδοποίηση ότι το υγρό πρέπει να μένει καθαρό και στεγνό, επειδή η μόλυνση με νερό, ακαθαρσίες ή πετρελαιοειδή μπορεί να οδηγήσει σε αστοχία πέδησης, καθώς και οδηγία το δοχείο να παραμένει κλειστό ώστε να μην απορροφά υγρασία.

Ο έλεγχος των πέντε λεπτών

Μια φορά τον μήνα, με κρύο κινητήρα και το αυτοκίνητο σε επίπεδο έδαφος, αξίζει να κοιτάς τα εξής:

• Τη στάθμη στο δοχείο του υγρού φρένων, ανάμεσα στις ενδείξεις ελαχίστου και μεγίστου. Ο έλεγχος γίνεται από έξω, χωρίς να ανοίγεις το καπάκι.
• Το χρώμα του υγρού. Όσο πιο σκούρο και θολό είναι, τόσο πιο πιθανό είναι να έχει περάσει καιρός από την τελευταία αλλαγή.
• Τις λυχνίες στο ταμπλό. Η ένδειξη του συστήματος πέδησης ή του ABS που παραμένει αναμμένη θέλει έλεγχο.
• Το δάπεδο κάτω από το αυτοκίνητο και την περιοχή πίσω από τους τροχούς, για ίχνη υγρού.
• Την αίσθηση του πεντάλ σε ακινησία. Αν με σταθερή πίεση κατεβαίνει αργά προς τα κάτω, υπάρχει διαρροή πίεσης κάπου στο κύκλωμα.

Τι κοιτάει ο περιοδικός τεχνικός έλεγχος

Ο περιοδικός τεχνικός έλεγχος δεν είναι απλώς γραφειοκρατία. Η ευρωπαϊκή οδηγία 2014/45/ΕΕ ορίζει ότι τα επιβατικά οχήματα της κατηγορίας M1 ελέγχονται τέσσερα χρόνια μετά την πρώτη ταξινόμηση και στη συνέχεια κάθε δύο χρόνια, ενώ τα ταξί και τα ασθενοφόρα ελέγχονται έναν χρόνο μετά την ταξινόμηση και μετά κάθε χρόνο.

Πόσο σοβαρά αντιμετωπίζονται τα ευρήματα στο υδραυλικό κύκλωμα φαίνεται από το εγχειρίδιο ελέγχου της βρετανικής DVSA, που κατατάσσει τα ελαττώματα σε κατηγορίες. Η στάθμη λίγο κάτω από το ελάχιστο χαρακτηρίζεται μικρό ελάττωμα, η σαφώς χαμηλή στάθμη σοβαρό, ενώ η στάθμη που δεν φαίνεται καθόλου χαρακτηρίζεται επικίνδυνο. Η ορατή μόλυνση του υγρού και το δοχείο χωρίς καπάκι είναι σοβαρά ευρήματα. Διαρροή από σωλήνα, μαρκούτσι ή από την κεντρική μονάδα του κυκλώματος καταγράφεται ως επικίνδυνο ελάττωμα.

Πότε η δουλειά περνάει στο συνεργείο

Ορισμένα συμπτώματα δεν λύνονται με συμπλήρωμα υγρού. Πεντάλ που βουλιάζει, φρενάρισμα που τραβάει προς τη μία πλευρά, μεγαλύτερη απόσταση ακινητοποίησης ή στάθμη που πέφτει ξανά λίγο μετά τη συμπλήρωση δείχνουν πρόβλημα μέσα στο ίδιο το κύκλωμα. Σε αυτή την περίπτωση ο έλεγχος στρέφεται στην αντλία φρένων και στα στεγανοποιητικά της, γιατί μια εσωτερική διαρροή αφήνει την πίεση να γυρίζει πίσω χωρίς να φτάνει στους τροχούς και δεν αφήνει πάντα ορατά ίχνη.

Ανταλλακτικά, προδιαγραφή και εξαέρωση

Ο τύπος του υγρού δεν επιλέγεται τυχαία. Ακολουθείς τη προδιαγραφή που αναγράφει ο κατασκευαστής του οχήματος στο εγχειρίδιο ή στο ίδιο το καπάκι του δοχείου. Ένα υγρό υψηλότερης κατηγορίας δεν διορθώνει ένα φθαρμένο εξάρτημα, και η ανάμειξη με ακατάλληλο υγρό ή η είσοδος ακαθαρσιών στο δοχείο μπορεί να βλάψει τα ελαστικά στεγανοποιητικά. Μετά από κάθε επέμβαση στο υδραυλικό κύκλωμα ακολουθεί εξαέρωση, ώστε να φύγει ο αέρας που μπήκε κατά την εργασία.

Συμπέρασμα

Η συντήρηση των φρένων είναι από τις λίγες εργασίες όπου λίγη προσοχή κάθε μήνα αποδίδει άμεσα. Μια ματιά στη στάθμη και στο χρώμα του υγρού, προσοχή στις λυχνίες και στην αίσθηση του πεντάλ, και τήρηση των διαστημάτων που ορίζει ο κατασκευαστής καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος του κινδύνου. Όταν κάτι αλλάξει στη συμπεριφορά του αυτοκινήτου στο φρενάρισμα, η επίσκεψη στο συνεργείο δεν αναβάλλεται.

Πηγές

• eCFR, 49 CFR 571.116 Standard No. 116, Motor vehicle brake fluids. https://www.ecfr.gov/current/title-49/subtitle-B/chapter-V/part-571/subpart-B/section-571.116
• DVSA, MOT inspection manual: cars and passenger vehicles, 1. Brakes. https://www.gov.uk/guidance/mot-inspection-manual-for-private-passenger-and-light-commercial-vehicles/1-brakes
• Directive 2014/45/EU, Article 5, Date and frequency of testing. https://www.legislation.gov.uk/eudr/2014/45/article/5

Σχετικοί οδηγοί

Οργάνωση αποθήκης: πώς κρατάς σωστά αποθέματαΣε κάθε αποθήκη που μεγαλώνει, έρχεται μια στιγμή που το χαρτί και η μνήμη των εργαζομένων...Εκμάθηση αγγλικών-τι πρέπει να γνωρίζειςΗ εκμάθηση αγγλικών αποτελεί σήμερα αναπόσπαστο κομμάτι της προσωπικής και επαγγελματικής ανάπτυξης. Για όσους κατοικούν στην...Οδηγός για τη Σάμο: Πώς να Πάτε, Τι να Δείτε στη Βαθύ και Συμβουλές για Ενοικίαση ΑυτοκινήτουΌταν σχεδιάζετε ένα ταξίδι στο πανέμορφο νησί της Σάμου, ένα από τα πιο σημαντικά βήματα είναι...