Κούραση και δύσπνοια μετά τα 65: πότε φταίει η αορτική βαλβίδα

Πολλοί άνθρωποι μετά τα 65 λένε ότι «δεν έχουν πια τις ίδιες αντοχές». Κουράζονται πιο γρήγορα στη σκάλα, σταματούν πιο συχνά στον περίπατο ή αποφεύγουν δραστηριότητες που παλιότερα έκαναν χωρίς δεύτερη σκέψη. Συχνά αυτό αποδίδεται απλώς στην ηλικία. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου πίσω από αυτές τις αλλαγές κρύβεται ένα πρόβλημα της καρδιάς που αξίζει να ελεγχθεί: η στένωση της αορτικής βαλβίδας.

Το άρθρο αυτό δεν αντικαθιστά την ιατρική εκτίμηση. Σκοπός του είναι να βοηθήσει τον αναγνώστη και την οικογένειά του να αναγνωρίσουν τα σημάδια που αξίζει να συζητηθούν με τον γιατρό.

Τι είναι η αορτική βαλβίδα και τι σημαίνει στένωση

Η αορτική βαλβίδα βρίσκεται ανάμεσα στην αριστερή κοιλία της καρδιάς και την αορτή, το μεγάλο αγγείο που μεταφέρει το αίμα στον υπόλοιπο οργανισμό. Όταν η βαλβίδα στενεύει και δεν ανοίγει πλήρως, η καρδιά χρειάζεται να καταβάλει μεγαλύτερη προσπάθεια για να προωθήσει το αίμα.

Σύμφωνα με τη Mayo Clinic, οι κύριες αιτίες είναι η συσσώρευση ασβεστίου στη βαλβίδα, μια συγγενής ανωμαλία όπου η βαλβίδα έχει δύο γλωχίνες αντί για τρεις, και ο ρευματικός πυρετός, που μπορεί να προκαλέσει βλάβη στις βαλβίδες της καρδιάς. Στους παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνονται η μεγάλη ηλικία, η νεφρική νόσος και οι παράγοντες κινδύνου για καρδιοπάθεια, όπως ο διαβήτης, η υψηλή χοληστερίνη και η αυξημένη αρτηριακή πίεση.

Γιατί τα συμπτώματα περνούν απαρατήρητα

Η American Heart Association σημειώνει ότι στις ήπιες μορφές τα συμπτώματα είναι συχνά μικρά και εύκολα παραβλέπονται, ενώ κάποιοι άνθρωποι τα θεωρούν φυσιολογικά σημάδια της ηλικίας. Επιπλέον, πολλοί με ήπια στένωση δεν έχουν καθόλου συμπτώματα μέχρι να επιδεινωθεί η κατάσταση.

Εδώ βρίσκεται η παγίδα. Όταν κάποιος κουράζεται πιο εύκολα, είναι φυσικό να περιορίσει σιγά σιγά τη δραστηριότητά του. Έτσι τα συμπτώματα «χάνονται», επειδή το άτομο δεν φτάνει πια στο σημείο όπου θα τα ένιωθε. Για τον λόγο αυτό βοηθά να παρατηρεί και η οικογένεια αν ο ηλικιωμένος συγγενής έχει αλλάξει συνήθειες χωρίς προφανή λόγο.

Τα σημάδια που αξίζει να καταγράψετε

Η Mayo Clinic αναφέρει ως συνηθισμένα συμπτώματα της σημαντικής στένωσης:

• πόνο ή σφίξιμο στο στήθος κατά την προσπάθεια,
• αίσθημα λιποθυμίας, ζάλη ή λιποθυμία με τη δραστηριότητα,
• δύσπνοια, κυρίως στην κίνηση,
• κόπωση, ιδιαίτερα σε περιόδους αυξημένης δραστηριότητας,
• γρήγορο ή «φτερουγιστό» καρδιακό παλμό.

Η American Heart Association προτείνει την καταγραφή των συμπτωμάτων με την πάροδο του χρόνου, ώστε να φαίνονται οι αλλαγές. Ένα απλό σημειωματάριο αρκεί: τι συνέβη, σε ποια δραστηριότητα, πόσο κράτησε. Με αυτές τις σημειώσεις η συζήτηση με τον γιατρό γίνεται πιο συγκεκριμένη.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Σύμφωνα με την Cleveland Clinic, ο γιατρός συχνά ακούει με το στηθοσκόπιο ένα καρδιακό φύσημα, που αποτελεί βασικό σημάδι της στένωσης. Η κύρια εξέταση είναι το υπερηχοκαρδιογράφημα, που δίνει εικόνα του εσωτερικού της καρδιάς με υπερήχους. Ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να χρειαστούν και άλλες εξετάσεις, όπως ηλεκτροκαρδιογράφημα, ακτινογραφία θώρακος, αξονική τομογραφία καρδιάς, δοκιμασία κοπώσεως, καρδιακός καθετηριασμός ή μαγνητική τομογραφία καρδιάς.

Η ίδια πηγή αναφέρει ότι η βαρύτητα ταξινομείται σε στάδια, από το A έως το D. Στις ήπιες περιπτώσεις χωρίς συμπτώματα μπορεί να αρκούν τακτικά υπερηχοκαρδιογραφήματα και επανεκτιμήσεις, ενώ η American Heart Association τονίζει ότι τα τακτικά υπερηχογραφήματα δείχνουν αν η κατάσταση έχει επιδεινωθεί.

Ποιες είναι οι επιλογές αντιμετώπισης

Όταν η στένωση γίνει σοβαρή, η αντιμετώπιση αφορά συνήθως την αντικατάσταση της βαλβίδας. Η Cleveland Clinic περιγράφει τη χειρουργική αντικατάσταση μέσω τομής στο στήθος, την αντικατάσταση με καθετήρα (TAVR ή TAVI), που γίνεται χωρίς ανοιχτή χειρουργική επέμβαση, και τη βαλβιδοπλαστική με μπαλόνι, που διευρύνει προσωρινά τη βαλβίδα και μπορεί να βελτιώσει τα συμπτώματα μέχρι την αντικατάσταση.

Η επιλογή εξαρτάται από την ηλικία, τη γενική υγεία και τα ευρήματα των εξετάσεων, και γίνεται από τον καρδιολόγο και τον καρδιοχειρουργό μαζί με τον ασθενή. Για όσους θέλουν να διαβάσουν αναλυτικά τις μορφές της νόσου και τις τεχνικές που εφαρμόζονται σήμερα, ο καρδιοχειρουργός Απόστολος Ρουμπελάκης έχει δημοσιεύσει έναν κατατοπιστικό οδηγό για τη στένωση αορτικής βαλβίδας, όπου περιγράφονται η χειρουργική αντικατάσταση με μηχανική, βιολογική ή ταχείας έκπτυξης βαλβίδα, η διακαθετηριακή εμφύτευση (TAVI) και η βαλβιδοπλαστική με μπαλόνι σε επιλεγμένες περιπτώσεις.

Γιατί δεν αξίζει η αναμονή όταν υπάρχουν συμπτώματα

Η Mayo Clinic αναφέρει ότι η σοβαρή στένωση χωρίς θεραπεία μπορεί να οδηγήσει σε καρδιακή ανεπάρκεια, εγκεφαλικό επεισόδιο, θρόμβους και αρρυθμίες. Γι’ αυτό η Cleveland Clinic συστήνει επικοινωνία με τον γιατρό όταν εμφανιστεί νέο σύμπτωμα, όταν κάποιο σύμπτωμα επιδεινωθεί ξαφνικά ή όταν τα συμπτώματα αρχίσουν να επηρεάζουν την καθημερινότητα.

Αν έχει ήδη διαγνωστεί στένωση αορτής, η τακτική παρακολούθηση που ορίζει ο γιατρός έχει μεγάλη σημασία, ακόμα κι αν ο ασθενής νιώθει καλά.

Τι μπορείτε να κάνετε στην καθημερινότητα

• Κρατήστε τα ραντεβού παρακολούθησης και τις προγραμματισμένες εξετάσεις.
• Φροντίστε τους παράγοντες κινδύνου για την καρδιά, όπως η πίεση, η χοληστερίνη και ο διαβήτης, με την καθοδήγηση του γιατρού σας.
• Η Cleveland Clinic προτείνει διατροφή με λίγο αλάτι και λίγα λιπαρά και τακτική σωματική δραστηριότητα, στο επίπεδο που εγκρίνει ο γιατρός.
• Η Mayo Clinic προτείνει καλή στοματική υγιεινή και έγκαιρη αντιμετώπιση της στρεπτοκοκκικής φαρυγγίτιδας, λόγω της σχέσης των λοιμώξεων με τις βαλβίδες της καρδιάς.

Συμπέρασμα

Η κούραση και η δύσπνοια στην τρίτη ηλικία δεν είναι πάντα «θέμα χρόνων». Όταν εμφανίζονται στην προσπάθεια, όταν συνοδεύονται από πόνο στο στήθος ή ζάλη, ή όταν κάποιος περιορίζει χωρίς λόγο τις δραστηριότητές του, μια επίσκεψη στον καρδιολόγο και ένα υπερηχοκαρδιογράφημα μπορούν να δώσουν σαφή απάντηση. Η έγκαιρη εκτίμηση επιτρέπει στον γιατρό να αποφασίσει τη σωστή παρακολούθηση ή αντιμετώπιση για κάθε άνθρωπο.

Πηγές

• Mayo Clinic, Aortic valve stenosis – Symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/aortic-stenosis/symptoms-causes/syc-20353139
• American Heart Association, Managing Aortic Stenosis Symptoms. https://www.heart.org/en/health-topics/heart-valve-problems-and-disease/heart-valve-disease-risks-signs-and-symptoms/managing-aortic-stenosis-symptoms
• Cleveland Clinic, Aortic Stenosis: Symptoms & Treatment. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/23046-aortic-valve-stenosis

Σχετικοί οδηγοί

Χολοκυστίτιδα ή απλός κωλικός χοληφόρων; Πώς ξεχωρίζουνΈνας πόνος στο πάνω δεξί μέρος της κοιλιάς μετά από ένα βαρύ γεύμα είναι κάτι που...Κήλη κοιλιακού τοιχώματος: σημάδια, διάγνωση και θεραπείαΈνα μικρό εξόγκωμα στη βουβωνική χώρα ή κοντά στον αφαλό συχνά περνά απαρατήρητο για εβδομάδες. Εμφανίζεται...Μυρμηγκιές στα παιδιά: τι χρειάζεται να ξέρουν οι γονείςΟι μυρμηγκιές είναι από τις πιο συχνές αφορμές για ένα ραντεβού σε δερματολόγο όταν υπάρχουν παιδιά...