Διαχωρισμός αορτής: σημάδια, διάγνωση και η ζωή μετά

Ένας ξαφνικός, πολύ έντονος πόνος στο στήθος ή στην πλάτη δεν οφείλεται πάντα σε έμφραγμα. Μία από τις πιο σοβαρές αιτίες, αν και σπάνια, είναι ο διαχωρισμός της αορτής. Πρόκειται για κατάσταση που εμφανίζεται απότομα και χρειάζεται άμεση ιατρική φροντίδα. Παρακάτω θα βρείτε με απλά λόγια τι συμβαίνει στο αγγείο, ποια σημάδια δεν πρέπει να αγνοούνται, πώς γίνεται η διάγνωση, ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο και τι αλλάζει στην καθημερινότητα μετά τη θεραπεία.

Τι συμβαίνει στο τοίχωμα της αορτής

Η αορτή είναι η κύρια αρτηρία του σώματος. Ξεκινά από την καρδιά και μεταφέρει το αίμα προς όλο τον οργανισμό. Το τοίχωμά της αποτελείται από στρώματα, τους χιτώνες. Σύμφωνα με τη Mayo Clinic, στον διαχωρισμό δημιουργείται ρήξη στον εσωτερικό χιτώνα της αρτηρίας. Το αίμα περνά μέσα από τη ρήξη και προκαλεί αποχωρισμό του εσωτερικού από τον μέσο χιτώνα του τοιχώματος.

Η πάθηση είναι σπάνια. Η Cleveland Clinic αναφέρει ότι κάθε χρόνο εμφανίζεται σε 5 έως 30 άτομα ανά ένα εκατομμύριο. Παρότι δεν είναι συχνή, αξίζει να αναγνωρίζονται τα σημάδια της, γιατί πρόκειται για ιατρικό επείγον.

Τα σημάδια που χρειάζονται άμεση βοήθεια

Τα συμπτώματα ξεκινούν συνήθως απότομα. Η Mayo Clinic, η British Heart Foundation και η Cleveland Clinic περιγράφουν ως πιο χαρακτηριστικά τα εξής:

• ξαφνικό, έντονο πόνο στο στήθος ή στο πάνω μέρος της πλάτης, που μπορεί να απλώνεται στον αυχένα ή στην πλάτη, συχνά ανάμεσα στις ωμοπλάτες,
• πόνο που περιγράφεται ως αίσθηση σκισίματος, μαχαιριάς ή ξεσχίσματος,
• έντονο πόνο στην κοιλιά,
• δύσπνοια, λιποθυμία ή απώλεια συνείδησης,
• κρύο, κολλώδη ιδρώτα και γρήγορο, αδύναμο σφυγμό,
• σημάδια που θυμίζουν εγκεφαλικό, όπως διαταραχές όρασης, δυσκολία στην ομιλία ή αδυναμία στη μία πλευρά του σώματος,
• πόνο στα πόδια ή δυσκολία στο περπάτημα.

Η Mayo Clinic και η British Heart Foundation τονίζουν ότι ο διαχωρισμός αορτής είναι ιατρικό επείγον που χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση. Αν εσείς ή κάποιος κοντά σας έχει τέτοια συμπτώματα, καλέστε αμέσως το ΕΚΑΒ στο 166 ή το 112.

Γιατί η διάγνωση δεν είναι πάντα εύκολη

Ο διαχωρισμός μπορεί να μοιάζει με άλλα καρδιολογικά προβλήματα. Η Cleveland Clinic σημειώνει ότι συχνά μιμείται το έμφραγμα και το εγκεφαλικό, ενώ η Mayo Clinic εξηγεί ότι τα συμπτώματα μοιάζουν με εκείνα πολλών άλλων καρδιακών παθήσεων. Το ίδιο επισημαίνεται και στην ενημερωτική σελίδα για τον διαχωρισμό αορτής του αγγειοχειρουργού Δρ. Θεοδόσιου Μπίσδα, όπου αναφέρεται ότι η ομοιότητα με άλλες νόσους οδηγεί συχνά σε καθυστέρηση της διάγνωσης, ενώ η έγκαιρη διάγνωση θεωρείται πολύ σημαντική για την έκβαση.

Κατά την κλινική εξέταση, ο γιατρός μπορεί να βρει ενδείξεις όπως ασθενέστερο σφυγμό στο ένα χέρι ή στον ένα μηρό σε σχέση με τον άλλο, ή διαφορετική αρτηριακή πίεση ανάμεσα στο δεξί και στο αριστερό χέρι. Για την επιβεβαίωση, η Mayo Clinic αναφέρει τις εξής απεικονιστικές εξετάσεις:

• Ακτινογραφία θώρακος, που μπορεί να δείξει διεύρυνση της αορτής.
• Αξονική τομογραφία, όπως η αξονική αγγειογραφία, που μπορεί να επιβεβαιώσει τη διάγνωση.
• Διοισοφάγειο υπερηχοκαρδιογράφημα, που δίνει εικόνα της καρδιάς από το εσωτερικό του σώματος, μέσω του οισοφάγου, με καλύτερη ευκρίνεια από το συνηθισμένο υπερηχογράφημα καρδιάς.
• Μαγνητική αγγειογραφία, που απεικονίζει τα αγγεία με μαγνητικό πεδίο και ραδιοκύματα.

Τύπος Α και τύπος Β: γιατί έχει σημασία

Ο διαχωρισμός κατατάσσεται ανάλογα με το τμήμα της αορτής που αφορά. Ο τύπος Α αφορά το σημείο όπου η αορτή βγαίνει από την καρδιά (ανιούσα αορτή) και, σύμφωνα με τη Mayo Clinic, είναι ο πιο συχνός και ο πιο επικίνδυνος. Αντιμετωπίζεται χειρουργικά, με αφαίρεση του κατεστραμμένου τμήματος και αποκατάσταση της αορτής με μόσχευμα.

Ο τύπος Β αφορά μόνο την κατιούσα αορτή. Εδώ η αντιμετώπιση μπορεί να ξεκινήσει με φάρμακα που ελέγχουν την αρτηριακή πίεση και τη συχνότητα των παλμών. Στις επιπλεγμένες περιπτώσεις, η Cleveland Clinic περιγράφει την ενδαγγειακή τοποθέτηση ενδομοσχεύματος (stent graft), μέσα από μικρή τομή στη βουβωνική χώρα. Η επιλογή της θεραπείας εξαρτάται από την εικόνα του κάθε ασθενούς και γίνεται από εξειδικευμένη ιατρική ομάδα.

Ποιοι έχουν αυξημένο κίνδυνο

Η British Heart Foundation αναφέρει την υψηλή αρτηριακή πίεση ως έναν από τους πιο συχνούς παράγοντες που αποδυναμώνουν το τοίχωμα της αορτής. Άλλοι παράγοντες κινδύνου που καταγράφουν η Mayo Clinic και η BHF είναι:

• η αθηροσκλήρωση και ένα ήδη υπάρχον ανεύρυσμα της αορτής,
• η δίπτυχη αορτική βαλβίδα,
• κληρονομικά σύνδρομα, όπως τα Marfan, Turner, Ehlers-Danlos και Loeys-Dietz,
• η ηλικία άνω των 60 ετών και το ανδρικό φύλο,
• η χρήση κοκαΐνης, η εγκυμοσύνη και η πολύ έντονη άρση βαρών.

Η καθημερινότητα μετά τη θεραπεία

Μετά από διαχωρισμό αορτής, η παρακολούθηση είναι μακροχρόνια. Η British Heart Foundation σημειώνει ότι οι ασθενείς χρειάζονται φάρμακα για τον έλεγχο της πίεσης, συνήθως για όλη τους τη ζωή, ώστε να μειώνεται η καταπόνηση της αορτής. Η Cleveland Clinic αναφέρει τακτικό απεικονιστικό έλεγχο με αξονική ή μαγνητική τομογραφία, για να παρακολουθείται η πορεία του αγγείου.

Σε ό,τι αφορά τη φυσική δραστηριότητα, η ίδια πηγή συστήνει αποφυγή των πολύ βαριών άρσεων, ενώ αερόβιες δραστηριότητες όπως το περπάτημα και η κολύμβηση θεωρούνται κατάλληλες. Τα όρια για τον καθένα τα ορίζει ο θεράπων γιατρός. Όταν υπάρχει γενετικός παράγοντας κινδύνου στην οικογένεια, χρειάζεται αξιολόγηση από γιατρό και για τους συγγενείς.

Για την πρόληψη, η Mayo Clinic προτείνει έλεγχο της αρτηριακής πίεσης και της χοληστερίνης, αποφυγή του καπνίσματος, υγιεινή διατροφή και άσκηση, χρήση ζώνης ασφαλείας στο αυτοκίνητο και ενημέρωση του γιατρού για το οικογενειακό ιστορικό.

Ο διαχωρισμός αορτής είναι σπάνιος, όμως η αναγνώριση των σημαδιών του βοηθά να φτάσει κάποιος γρήγορα σε ιατρική βοήθεια. Ο ξαφνικός, σκιστικός πόνος στο στήθος ή στην πλάτη δεν είναι σύμπτωμα για να περιμένει κανείς να περάσει. Αν έχετε παράγοντες κινδύνου, όπως υψηλή πίεση ή σχετικό οικογενειακό ιστορικό, συζητήστε με τον γιατρό σας ποιος έλεγχος ταιριάζει στη δική σας περίπτωση.

Πηγές

• Mayo Clinic, Aortic dissection – Symptoms & causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/aortic-dissection/symptoms-causes/syc-20369496
• Mayo Clinic, Aortic dissection – Diagnosis & treatment. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/aortic-dissection/diagnosis-treatment/drc-20369499
• British Heart Foundation, Aortic aneurysm, dissection and rupture. https://www.bhf.org.uk/informationsupport/conditions/aortic-aneurysm-dissection-and-rupture
• Cleveland Clinic, Aortic Dissection: Symptoms & Treatment. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/16743-aortic-dissection

Σχετικοί οδηγοί

Λεμφοίδημα μετά από καρκίνο μαστού: σημάδια και φροντίδαΜετά το τέλος της θεραπείας για τον καρκίνο του μαστού, πολλές γυναίκες προσέχουν κάθε μικρή αλλαγή...Στικτές αποτιτανώσεις στη μαστογραφία: τι σημαίνει το εύρημαΗ φράση «στικτές αποτιτανώσεις» σε μια έκθεση μαστογραφίας προκαλεί συχνά ανησυχία, κυρίως επειδή δεν συνοδεύεται από...Βλαστοκύτταρα στην ορθοπαιδική: τι λένε σήμερα τα δεδομέναΌταν κάποιος ακούει για ενέσεις βλαστοκυττάρων στο γόνατο ή στον ώμο, το πρώτο ερώτημα είναι συνήθως...