Χολοκυστίτιδα ή απλός κωλικός χοληφόρων; Πώς ξεχωρίζουν

Ένας πόνος στο πάνω δεξί μέρος της κοιλιάς μετά από ένα βαρύ γεύμα είναι κάτι που πολλοί έχουν νιώσει τουλάχιστον μία φορά. Συχνά πίσω του βρίσκονται οι πέτρες στη χολή. Άλλοτε ο πόνος υποχωρεί μόνος του, άλλοτε όμως είναι η αρχή μιας φλεγμονής της χοληδόχου κύστης που χρειάζεται ιατρική φροντίδα. Σε αυτό το άρθρο εξηγούμε τη διαφορά ανάμεσα στον απλό κωλικό των χοληφόρων και στη χολοκυστίτιδα, με βάση όσα αναφέρουν διεθνείς υγειονομικοί φορείς.

Η χοληδόχος κύστη και οι πέτρες στη χολή

Η χοληδόχος κύστη είναι ένα μικρό όργανο σε σχήμα αχλαδιού, στη δεξιά πλευρά της κοιλιάς, κάτω από το ήπαρ. Αποθηκεύει τη χολή, ένα υγρό που βοηθά στην πέψη. Στο εσωτερικό της μπορούν να σχηματιστούν πέτρες (χολόλιθοι).

Σύμφωνα με το αμερικανικό NIDDK, οι περισσότεροι άνθρωποι με πέτρες στη χολή δεν έχουν καθόλου συμπτώματα. Αυτές οι λεγόμενες «σιωπηλές» πέτρες δεν επηρεάζουν τη λειτουργία του οργάνου και συνήθως δεν χρειάζονται θεραπεία. Το πρόβλημα ξεκινά όταν μια πέτρα μπλοκάρει τη ροή της χολής.

Κωλικός των χοληφόρων: το «επεισόδιο» της χοληδόχου

Το NIDDK περιγράφει το επεισόδιο της χοληδόχου κύστης ως πόνο στο πάνω δεξί μέρος της κοιλιάς, που μερικές φορές διαρκεί αρκετές ώρες. Τα επεισόδια εμφανίζονται συχνά μετά από βαριά γεύματα και συνήθως το βράδυ ή τη νύχτα. Σε πολλές περιπτώσεις ο πόνος υποχωρεί, όμως η επανάληψη των επεισοδίων είναι σημάδι ότι οι πέτρες δεν είναι πια «σιωπηλές» και ότι αξίζει εκτίμηση από γιατρό.

Τι είναι η χολοκυστίτιδα

Η οξεία χολοκυστίτιδα είναι φλεγμονή της χοληδόχου κύστης. Κατά το NHS, συνήθως συμβαίνει όταν μια πέτρα φράζει τον κυστικό πόρο, τον σωλήνα από τον οποίο βγαίνει η χολή. Η χολή συσσωρεύεται, η κύστη ερεθίζεται και μπορεί να ακολουθήσει και μικροβιακή λοίμωξη. Το NHS αναφέρει ότι περίπου 95% των περιπτώσεων οφείλονται σε πέτρες ή σε «λάσπη» της χολής.

Υπάρχει και μια λιγότερο συχνή αλλά πιο σοβαρή μορφή, η ακαλκουλική χολοκυστίτιδα, που εμφανίζεται χωρίς πέτρες, συνήθως μετά από σοβαρή ασθένεια, τραυματισμό ή μεγάλη επέμβαση. Η Mayo Clinic προσθέτει ότι αιτίες μπορεί να είναι επίσης όγκοι που εμποδίζουν τη ροή της χολής, στενώσεις των χοληφόρων και ορισμένες λοιμώξεις. Ο κύριος παράγοντας κινδύνου πάντως παραμένει η ύπαρξη χολολιθίασης.

Πώς ξεχωρίζει από έναν απλό κωλικό

Τα συμπτώματα μοιάζουν, αλλά στη χολοκυστίτιδα ο πόνος είναι συνήθως πιο επίμονος και συνοδεύεται από σημάδια φλεγμονής. Σύμφωνα με το NHS και τη Mayo Clinic, η χολοκυστίτιδα μπορεί να προκαλέσει:

• ξαφνικό, έντονο πόνο στο πάνω δεξί μέρος ή στο κέντρο της κοιλιάς, που δεν περνά μέσα σε λίγες ώρες,
• πόνο που αντανακλά προς τον δεξί ώμο ή την πλάτη,
• ευαισθησία στο σημείο και πόνο που χειροτερεύει με τη βαθιά αναπνοή,
• πυρετό, ναυτία, εμετό, εφίδρωση και απώλεια όρεξης,
• σε ορισμένες περιπτώσεις, κιτρίνισμα του δέρματος ή του λευκού των ματιών (ίκτερο).

Όταν ένα τέτοιο επεισόδιο δεν υποχωρεί ή συνοδεύεται από πυρετό, η χολοκυστίτιδα είναι μία από τις διαγνώσεις που θα εξετάσει ο γιατρός. Μόνο η ιατρική εκτίμηση μπορεί να ξεχωρίσει με βεβαιότητα τη μία κατάσταση από την άλλη.

Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια

Το NHS συστήνει επικοινωνία με γιατρό αμέσως όταν ο ξαφνικός, έντονος κοιλιακός πόνος διαρκεί περισσότερο από λίγες ώρες, ιδίως αν υπάρχει ίκτερος ή υψηλός πυρετός. Το NIDDK προσθέτει στα σημάδια που θέλουν άμεση φροντίδα τη ναυτία και τον εμετό, τα ρίγη, τα σκούρα ούρα «σαν τσάι» και τα ανοιχτόχρωμα κόπρανα. Η Mayo Clinic σημειώνει ότι χρειάζεται επείγουσα εκτίμηση όταν ο πόνος είναι τόσο έντονος που ο ασθενής δεν μπορεί να βρει άνετη θέση.

Η γρήγορη αντίδραση έχει σημασία, γιατί χωρίς φροντίδα η φλεγμονή μπορεί να επιπλακεί. Στις επιπλοκές που αναφέρουν οι φορείς περιλαμβάνονται η λοίμωξη, η γάγγραινα (νέκρωση του τοιχώματος) και η διάτρηση της χοληδόχου κύστης, που μπορεί να οδηγήσει σε περιτονίτιδα ή απόστημα.

Διάγνωση και θεραπευτικές επιλογές

Κατά το NHS, η διάγνωση στηρίζεται στην κλινική εξέταση (όπως το σημείο Murphy, όπου ο γιατρός πιέζει κάτω από τα δεξιά πλευρά ενώ ο ασθενής παίρνει βαθιά ανάσα), σε αιματολογικές εξετάσεις για δείκτες φλεγμονής και σε υπερηχογράφημα που δείχνει τις πέτρες.

Η αρχική αντιμετώπιση γίνεται συνήθως στο νοσοκομείο, με νηστεία, ενδοφλέβια υγρά, αναλγησία και αντιβίωση όταν υπάρχει υποψία λοίμωξης. Στη συνέχεια, η θεραπεία που συνήθως προτείνεται είναι η χολοκυστεκτομή, δηλαδή η αφαίρεση της χοληδόχου κύστης. Το NHS αναφέρει ότι, όπου είναι εφικτό, η επέμβαση συστήνεται μέσα σε μία εβδομάδα και μπορεί να γίνει λαπαροσκοπικά ή ανοιχτά. Σε ασθενείς για τους οποίους η επέμβαση δεν είναι κατάλληλη, υπάρχει η επιλογή τοποθέτησης σωλήνα παροχέτευσης.

Εξειδικευμένα χειρουργικά κέντρα προσφέρουν σήμερα και ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές, λαπαροσκοπικές ή ρομποτικές, για την αντιμετώπιση της χολολιθίασης και της χολοκυστίτιδας. Η επιλογή της μεθόδου και του χρόνου της επέμβασης γίνεται πάντα από τον χειρουργό, με βάση την εικόνα κάθε ασθενούς.

Μπορεί να προληφθεί;

Δεν υπάρχει τρόπος που να αποκλείει πλήρως τις πέτρες στη χολή, όμως οι φορείς προτείνουν απλές συνήθειες που μειώνουν τον κίνδυνο: ισορροπημένη διατροφή πλούσια σε φρούτα, λαχανικά και δημητριακά ολικής άλεσης, λιγότερα λιπαρά, διατήρηση υγιούς βάρους και τακτική άσκηση. Το NHS και η Mayo Clinic τονίζουν ότι η απώλεια βάρους πρέπει να γίνεται σταδιακά, καθώς οι δίαιτες πολύ γρήγορης απώλειας βάρους αυξάνουν τον κίνδυνο.

Συμπέρασμα

Ένας πόνος δεξιά κάτω από τα πλευρά που περνά σε λίγη ώρα μπορεί να είναι απλός κωλικός των χοληφόρων. Όταν όμως επιμένει για ώρες, συνοδεύεται από πυρετό, εμετό ή ίκτερο, χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση. Η έγκαιρη διάγνωση βοηθά τον γιατρό να προτείνει την κατάλληλη αντιμετώπιση πριν εμφανιστούν επιπλοκές. Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξέταση από γιατρό.

Πηγές

• NHS, Acute cholecystitis. https://www.nhs.uk/conditions/acute-cholecystitis/
• Mayo Clinic, Cholecystitis – Symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/cholecystitis/symptoms-causes/syc-20364867
• NIDDK, Symptoms & Causes of Gallstones. https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/gallstones/symptoms-causes

Σχετικοί οδηγοί

Κήλη κοιλιακού τοιχώματος: σημάδια, διάγνωση και θεραπείαΈνα μικρό εξόγκωμα στη βουβωνική χώρα ή κοντά στον αφαλό συχνά περνά απαρατήρητο για εβδομάδες. Εμφανίζεται...Κούραση και δύσπνοια μετά τα 65: πότε φταίει η αορτική βαλβίδαΠολλοί άνθρωποι μετά τα 65 λένε ότι «δεν έχουν πια τις ίδιες αντοχές». Κουράζονται πιο γρήγορα...Μυρμηγκιές στα παιδιά: τι χρειάζεται να ξέρουν οι γονείςΟι μυρμηγκιές είναι από τις πιο συχνές αφορμές για ένα ραντεβού σε δερματολόγο όταν υπάρχουν παιδιά...