Στικτές αποτιτανώσεις στη μαστογραφία: τι σημαίνει το εύρημα

Η φράση «στικτές αποτιτανώσεις» σε μια έκθεση μαστογραφίας προκαλεί συχνά ανησυχία, κυρίως επειδή δεν συνοδεύεται από εξήγηση. Στην πράξη πρόκειται για έναν περιγραφικό όρο της ακτινολογίας: λέει πώς φαίνονται οι μικρές εναποθέσεις ασβεστίου στην εικόνα, όχι αν υπάρχει ή όχι νόσος. Το τι σημαίνει για την κάθε γυναίκα εξαρτάται από τον αριθμό, την κατανομή και τη συμπεριφορά τους στον χρόνο.

Τι είναι οι αποτιτανώσεις του μαστού

Οι αποτιτανώσεις είναι εναποθέσεις ασβεστίου μέσα στον ιστό του μαστού, που φαίνονται στη μαστογραφία ως λευκές κουκκίδες. Η American Cancer Society τις χωρίζει σε δύο μεγάλες ομάδες. Οι μακροαποτιτανώσεις είναι μεγαλύτερες και συνήθως οφείλονται σε αλλαγές από τη γήρανση των αγγείων, σε παλιούς τραυματισμούς ή σε φλεγμονή. Σχετίζονται τυπικά με καλοήθεις καταστάσεις και δεν χρειάζονται βιοψία. Οι μικροαποτιτανώσεις είναι μικροσκοπικά στίγματα ασβεστίου. Χρειάζονται περισσότερη προσοχή, χωρίς όμως να σημαίνουν πάντα καρκίνο.

Το ασβέστιο αυτό δεν έχει σχέση με το ασβέστιο της διατροφής ή τα συμπληρώματα. Είναι εύρημα που εντοπίζεται μόνο με την απεικόνιση και συνήθως δεν ψηλαφάται.

Τι σημαίνει ο όρος «στικτές»

Οι ακτινολόγοι περιγράφουν τις αποτιτανώσεις με το λεξικό BI-RADS του American College of Radiology. Σύμφωνα με το Radiology Assistant, οι στρογγυλές αποτιτανώσεις έχουν μέγεθος 0,5 έως 1 mm και σχηματίζονται συχνά στις ακίνες της τελικής πορο-λοβιακής μονάδας. Όταν είναι μικρότερες από 0,5 mm, χρησιμοποιείται ο όρος «στικτές» (punctate). Με άλλα λόγια, «στικτή» σημαίνει πολύ μικρή, στρογγυλή κουκκίδα.

Στον κατάλογο του UCLA Health, οι στρογγυλές και στικτές αποτιτανώσεις ανήκουν στις μορφές που θεωρούνται τυπικά καλοήθεις, μαζί με τις δερματικές, τις αγγειακές, τις χονδρές «τύπου ποπ κορν» και άλλες. Αντίθετα, ως ύποπτες μορφές αναφέρονται οι άμορφες, οι χονδρές ετερογενείς, οι λεπτές πολύμορφες και οι λεπτές γραμμοειδείς ή διακλαδιζόμενες αποτιτανώσεις.

Η κατανομή μετράει όσο και το σχήμα

Το σχήμα μόνο του δεν αρκεί. Το ίδιο το BI-RADS περιγράφει και πώς απλώνονται οι αποτιτανώσεις στον μαστό:

• Διάχυτη: τυχαία κατανομή σε όλο τον μαστό, που θεωρείται καλοήθης.
• Περιοχική: σε εκτεταμένη περιοχή, πάνω από ένα τεταρτημόριο.
• Ομαδοποιημένη: τουλάχιστον 5 αποτιτανώσεις μέσα σε 1 cm.
• Γραμμοειδής: σε γραμμή, που υποδηλώνει εντόπιση μέσα σε πόρο.
• Τμηματική: ακολουθεί το τριγωνικό σχήμα ενός λοβού με κατεύθυνση προς τη θηλή.

Σύμφωνα με το Radiology Assistant, οι στρογγυλές και στικτές αποτιτανώσεις εμφανίζονται σε ινοκυστικές αλλαγές, σε αδένωση, στο δέρμα ή από ταλκ, και σπάνια σε πορογενές καρκίνωμα in situ (DCIS). Υποψία DCIS δημιουργείται όταν οι αποτιτανώσεις είναι μικρές, δείχνουν κάποια ανομοιογένεια και βρίσκονται σε ομάδα, σε γραμμή ή σε τμηματική κατανομή.

Πώς μεταφράζεται στην κατηγορία BI-RADS

Η έκθεση κλείνει συνήθως με μια κατηγορία BI-RADS, που είναι και το πιο χρήσιμο στοιχείο για τα επόμενα βήματα. Κατά το Radiology Assistant, διάσπαρτες στρογγυλές αποτιτανώσεις κατατάσσονται στην κατηγορία 2 (καλοήθες εύρημα). Όταν όμως σχηματίζουν μεμονωμένη ομάδα, όταν είναι καινούργιες ή όταν βρίσκονται στον ίδιο μαστό με γνωστό καρκίνο, κατατάσσονται στην κατηγορία 3 ή 4.

Η American Cancer Society εξηγεί τι σημαίνουν αυτές οι κατηγορίες:

• BI-RADS 2: καλοήθες εύρημα, χωρίς ανάγκη για επιπλέον απεικόνιση πέρα από τον τακτικό έλεγχο.
• BI-RADS 3: πιθανώς καλοήθες, με πιθανότητα καρκίνου όχι πάνω από 2%. Συστήνεται επανέλεγχος σε 6 έως 12 μήνες και τακτικά μετά.
• BI-RADS 4: ύποπτο εύρημα, για το οποίο ο ακτινολόγος συστήνει βιοψία. Υποδιαιρείται σε 4A (2-10%), 4B (10-50%) και 4C (50-95%).
• BI-RADS 0: ημιτελής εκτίμηση, που σημαίνει ότι χρειάζονται συμπληρωματικές λήψεις ή σύγκριση με παλαιότερες μαστογραφίες.

Γι’ αυτό η σύγκριση με προηγούμενες εξετάσεις έχει τόση αξία: αποτιτανώσεις που μένουν ίδιες για χρόνια αξιολογούνται διαφορετικά από αποτιτανώσεις που εμφανίστηκαν πρόσφατα. Μια αναλυτική περιγραφή για το πότε οι στικτές αποτιτανώσεις και οι άλλες μορφές θεωρούνται ύποπτες, και πώς εκτιμάται ο αριθμός, η μορφολογία και η κατανομή τους, δίνεται από εξειδικευμένο χειρουργό μαστού.

Όταν χρειάζεται βιοψία

Αν το εύρημα κατατάσσεται στην κατηγορία 4 ή 5, η συνήθης μέθοδος για αποτιτανώσεις είναι η στερεοτακτική βιοψία. Σύμφωνα με το RadiologyInfo, χρησιμοποιεί τη μαστογραφία για να εντοπίσει την περιοχή και να πάρει δείγμα ιστού για εξέταση στο μικροσκόπιο, και είναι πολύ καλή επιλογή για αποτιτανώσεις που δεν φαίνονται στο υπερηχογράφημα.

Γίνεται με τοπική αναισθησία και μια μικρή τομή στο δέρμα. Μια κοίλη βελόνα οδηγείται στο σημείο με καθοδήγηση μαστογραφίας και μια συσκευή κενού συλλέγει συνήθως τρία έως δώδεκα δείγματα. Στο σημείο μπορεί να τοποθετηθεί ένα μικρό μεταλλικό clip ως σημάδι για τους επόμενους ελέγχους. Η διαδικασία είναι λιγότερο επεμβατική από τη χειρουργική βιοψία, αφήνει ελάχιστη ή καθόλου ουλή, και οι περισσότερες γυναίκες επιστρέφουν στις δραστηριότητές τους μέσα σε 24 ώρες, αποφεύγοντας την έντονη άσκηση.

Τι να ρωτήσετε μετά την έκθεση

• Σε ποια κατηγορία BI-RADS κατατάχθηκε το εύρημα;
• Πώς περιγράφεται η κατανομή: διάχυτη, ομαδοποιημένη ή γραμμοειδής;
• Έγινε σύγκριση με παλαιότερες μαστογραφίες; Είναι νέο εύρημα;
• Χρειάζονται συμπληρωματικές λήψεις, επανέλεγχος ή βιοψία, και σε πόσο χρόνο;

Φέρνοντας στο ραντεβού όλες τις παλαιότερες εξετάσεις, ο γιατρός έχει την πλήρη εικόνα για να αποφασίσει το σωστό επόμενο βήμα.

Συμπέρασμα

Ο όρος «στικτές αποτιτανώσεις» περιγράφει το μέγεθος και το σχήμα, όχι τη διάγνωση. Πολύ συχνά αντιστοιχεί σε καλοήθη εικόνα, ειδικά όταν οι αποτιτανώσεις είναι διάσπαρτες και σταθερές. Όταν σχηματίζουν νέα ή μεμονωμένη ομάδα, η κατηγορία BI-RADS καθορίζει αν αρκεί ο επανέλεγχος ή αν χρειάζεται βιοψία. Η ερμηνεία γίνεται πάντα από τον ακτινολόγο και τον θεράποντα γιατρό, με βάση ολόκληρο το ιστορικό.

Πηγές

• American Cancer Society, What Does the Doctor Look for on a Mammogram? https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/screening-tests-and-early-detection/mammograms/what-does-the-doctor-look-for-on-a-mammogram.html
• American Cancer Society, Understanding Your Mammogram Report. https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/screening-tests-and-early-detection/mammograms/understanding-your-mammogram-report.html
• The Radiology Assistant, Differential of Breast Calcifications. https://radiologyassistant.nl/breast/calcifications/differential-of-breast-calcifications
• UCLA Health, Mammography: Calcifications. https://www.uclahealth.org/departments/radiology/education/breast-imaging-teaching-resources/birads/mammography-calcifications
• RadiologyInfo.org, Stereotactic Breast Biopsy. https://www.radiologyinfo.org/en/info/breastbixr

Σχετικοί οδηγοί

Λεμφοίδημα μετά από καρκίνο μαστού: σημάδια και φροντίδαΜετά το τέλος της θεραπείας για τον καρκίνο του μαστού, πολλές γυναίκες προσέχουν κάθε μικρή αλλαγή...Βλαστοκύτταρα στην ορθοπαιδική: τι λένε σήμερα τα δεδομέναΌταν κάποιος ακούει για ενέσεις βλαστοκυττάρων στο γόνατο ή στον ώμο, το πρώτο ερώτημα είναι συνήθως...Διαχωρισμός αορτής: σημάδια, διάγνωση και η ζωή μετάΈνας ξαφνικός, πολύ έντονος πόνος στο στήθος ή στην πλάτη δεν οφείλεται πάντα σε έμφραγμα. Μία...